Houding en oefening: Voorbeeld

Het eten van een stroopwafel…

Wees je eerst bewust van het zitten en van het rijzen en dalen van de buik. Registreer het zien van de stroopwafel en het verlangen om haar op te pakken.De bewegingen observerend en registrerend kun je je arm langzaam in de richting van de stroopwafel bewegen. Vervolgens benoem je het oppakken ervan

  1. Beweeg je andere hand richting stroopwafel en registreer ook het afbreken van een stukje wafel.
  2. Je bent je vervolgens bewust van de omhooggaande beweging van je arm en je registreert deze; ook benoem je het openen van je mond en het in de mond stoppen van het stukje stroopwafel.
  3. Je kunt het contact van het stukje stroopwafel met de tong en de binnenkant van de mond registreren. Benoem het voornemen om te kauwen en begin dan al observerend en registrerend te kauwen. Misschien dat de smaak of het lekker vinden op de voorgrond treedt; in dat geval kun je het proeven of het lekker vinden registreren.
  4. Vervolgens kun je het slikken opmerken en tenslotte het naar beneden voelen glijden van de doorgeslikte substantie, door de slokdarm naar de maag toe.
  5. Ten slotte nuttig je al observerend en registrerend de overige stukjes stroopwafel.

Dit is een eenvoudig voorbeeld van hoe opmerkzaamheid ontwikkeld kan worden tijdens alledaagse levensactiviteiten. Zo kunnen het doen van de afwas, het tanden poetsen, scheren of het naar het toilet gaan oefeningen in opmerkzaamheid worden.

En verder...
In de praktijk blijken het zitten, lopen en buigen de meest geschikte basishoudingen te zijn voor het ontwikkelen van opmerkzaamheid. Tijdens ligmeditatie verlies je immers veel gemakkelijker een stuk helderheid van geest, omdat er in die houding niet een lichte inzet nodig is om fysiek overeind te blijven zitten of om te bewegen. Hierdoor verslapt je aandacht veel gemakkelijker tijdens het liggen. En tijdens dagelijkse levensactiviteiten word je gemakkelijk onzorgvuldig, waardoor de alledaagse haast, bezorgdheid en andere conditioneringen de meditatieoefening voortijdig weer doen eindigen.

Een ongedwongen weg…
Regelmaat en geduldige discipline in het beoefenen versterken de opmerkzaamheid en innerlijke stabiliteit in het algemeen. Wees echter realistisch in plaats van idealistisch in het bepalen van de tijd die je (dagelijks) aan meditatie wilt besteden. Mocht het dan ook niet mogelijk zijn om er elke dag wat tijd voor vrij te maken, ga dan niet vol schuldgevoelens rondlopen. Er moet niks, het is een ongedwongen weg. Je kunt ook gewoon mediteren op het moment dat je behoefte en tijd hebt.

Op het moment dat je wilt mediteren, is het altijd wel raadzaam om een tijdsduur en ruimte te kiezen, waarin je zo min mogelijk kans hebt om gestoord te worden. Enkele tips hiervoor:

  • Haal de telefoonstekker uit de contactdoos of zet het antwoordapparaat aan.
  • Creëer een vaste meditatieplek in huis.
  • Zoek een tijd uit waarop je alleen bent.
  • Bij aanwezigheid van kinderen of partner: geef van tevoren aan dat je een tijd wilt mediteren en liever niet onnodig gestoord wilt worden.
  • Zet ergens een eierwekker of klokje neer, dat je zo afgesteld hebt dat er na de voorgenomen meditatieperiode een alarm afgaat.

Ten slotte
Als afsluiting van dit hoofdstuk ten slotte nog iets over begeleiding bij het leren mediteren.
Als je geïnteresseerd bent en je verdiepen wilt in vipassana-meditatie, dan is het zeker de moeite waard om contact op te nemen met één van de centra of adressen (zoals op deze site te vinden).
Om vertrouwd te raken met de meditatiemethode en om er een bepaalde diepgang in te krijgen is begeleiding namelijk erg belangrijk; niet om afhankelijk te worden maar vooral om het subtiele spirituele pad te leren bewandelen, zodat je na verloop van tijd je eigen meditatieproces kunt gaan begrijpen. Om aan deze behoefte te voldoen worden er op diverse plaatsen in het land wekelijkse avonden, weekends en retraites georganiseerd, waarbij gezamenlijk gemediteerd wordt en meer uitleg gegeven wordt over de diverse meditatievormen. Deze activiteiten zijn in principe toegankelijk voor eenieder die het spirituele pad wil (leren) bewandelen en worden ook door meer ervaren mediterenden vaak zeer gewaardeerd als extra inspiratie.

Alle onderdelen:

  1. Vipassana houding en oefening
  2. Zitmeditatie
  3. Loopmeditatie
  4. Buigmeditatie
  5. Ligmeditatie
  6. Vipassana in het dagelijks leven
  7. Oefening: meditatief eten

De oefeningen en adviezen op deze pagina’s komen uit Hoofdstuk 10 uit het door Frits Koster geschreven boek 'Bevrijdend inzicht´ (uitgeverij Asoka)