Heb uw naaste lief... - Peter van Leeuwen

De redactie van SIMsara ontving van een lezeres het verzoek om aandacht aan metta (liefdevolle vriendelijkheid) te besteden. Ik vond het een uitdaging om iets van mijn eigen ervaring te delen.

Dit maakt mij direct al wat onzeker, want ik vraag mij af of ik wel uit eigen ervaring kan spreken als het op metta of liefdevolle vriendelijkheid aankomt. Weet ik wat liefde is?
Een vriend gaf mij de tip 1 Corinthiers 13 te lezen.
‘De liefde is geduldig, vriendelijk en niet jaloers. De liefde vervalt niet in grootspraak en doet niet trots; is niet grof en handelt niet uit eigenbelang, wordt niet geprikkeld en rekent het kwaad niet aan. De liefde verheugt zich niet over het onrecht maar vindt haar vreugde in de waarheid. Zij geeft nooit op: zij blijft geloven, hopen en volharden. De liefde is eeuwig.’
Dit is een mooie beschrijving en geeft mij vertrouwen, omdat ik mij tal van momenten kan herinneren waarbij ik bijv. geduldig en vriendelijk was.

De titel die ik dit artikel meegegeven heb, 'Heb uw naaste lief', komt van een bijbelse tekst die volledig luidt; 'Heb u naaste lief gelijk uzelf en God boven alles'.
Deze tekst biedt mij een andere ingang. Ik vertaal deze tekst als volgt; de liefde van mij naar de ander kan niet groter zijn dan de liefde van mij naar mijzelf. Daarom is het essentieel eerst mijzelf lief te hebben. Mijzelf te begrijpen en te accepteren zoals ik ben.
Dit komt overeen met wat tijdens metta-meditatie gedaan wordt, namelijk eerst jezelf het goede toewensen en vervolgens dit de ander toewensen. Hoe kun je immers geven uit een leeg hart?
Ik kan mij momenten herinneren dat ik gaf, terwijl ik eigelijk niets had om te geven. De motivatie tot die daad lag eerder in schuldgevoel dan in liefde. Zo'n daad van vrijgevigheid voelde niet goed aan, het liet mij leeg en vermoeid achter.
Ook kan ik mij momenten herinneren waarbij ik mij gelukkig voelde. Als ik dit deelde met mijn medemensen voelde het niet als of ik iets weggaf, het was een natuurlijk verrijkend proces.
Het is dus belangrijk eerst mijzelf lief te hebben als ik ook anderen wil liefhebben.
Dit is niet iets wat, mij in ieder geval niet, zomaar komt aanwaaien.
Wat mij helpt om mijzelf lief te hebben is tijd nemen voor mijzelf, mijzelf aandacht en ruimte geven, luisteren naar mijzelf. Mijn impulsen in intuïties te volgen, maar ook de minder prettige dingen er laten zijn. Ik denk hierbij aan gevoelens van gejaagdheid, verdriet, angst, verveling of depressiviteit. Iedereen zal voor zichzelf wel een rijtje monsters in kunnen vullen waar hij liever niet mee samen wil zijn.
En dit is weer wat ik onder vipassana-meditatie versta. Toeschouwer zijn bij mijn eigen toneelstuk. Aandachtig kijken naar mijn eigen spel dat opgevoerd wordt zonder mijzelf hierin te laten meezuigen. Telkens weer dat kleine beetje afstand proberen te bewaren.
Naast deze beoefening van opmerkzaamheid is er ook een meer formele beoefening van metta. Ik heb het hierboven al benoemd. Je kunt het zien als een oefening in het openen van je hart voor jezelf. Een poging jezelf alle goeds en geluk toe te wensen, om vervolgens vanuit dit gevoel je naasten en al wat leeft al het goede toe te wensen.
Het tweede stukje van de volledige titel, 'en God boven alles', vind ik moeilijker te begrijpen. Misschien verwijst het naar een staat waarin er geen onderscheid is tussen ik en de ander. Een eenwording met alle zijn: God.

Peter van Leeuwen.

‘Moge ik gezond, gelukkig en vredig zijn. Moge ik leren om mijn waardevolste en dierbaarste vriend te worden.’
‘Moge jij gezond, gelukkig en vredig zijn. Moge jij leren om je waardevolste en dierbaarste vriend te worden.’
‘Mogen alle wezens gezond, gelukkig en vredig zijn. Mogen alle wezens leren om hun waardevolste en dierbaarste vriend te worden.’

Meer informatrie over metta is te vinden in het volgende boek:

Liefdevolle vriendelijkheid
-een ander perspectief op geluk-
Sharon Salzberg 
Gebruikmakend van eenvoudige boeddhistische leringen, wijsheidsverhalen uit verschillende spirituele tradities, geleide meditatie-oefeningen en haar eigen ervaring van 25 jaar onderricht en praktijk, geeft de auteur een heldere indruk van hoe in elk van ons liefde, mededogen, vreugde en gelijkmoedigheid tot ontwikkeling kunnen komen.Uitgeverij: Asoka.