Een herinnering aan Godwin Samararatne - Peter van Leeuwen

Woensdag 22 maart vond ik het bericht op mijn voice-mail dat Godwin die ochtend om 7:30 uur was overleden. De lente was nog geen dag oud.

Enige tijd eerder was Godwin, vanwege een leverontsteking, in het ziekenhuis opgenomen geweest. Zijn situatie was zo ernstig dat hij op de intensive-care verpleegd moest worden en niet aanspreekbaar was. Het ging echter snel beter en Godwin kon, na enige tijd op zaal gelegen te hebben, naar huis. Eenmaal thuis was Godwin nog erg zwak en kon hij slechts vijf minuten spreken alvorens weer te moeten rusten.

Plotseling verslechterde zijn situatie weer en werd hij opnieuw opgenomen in het ziekenhuis. Eenmaal in het ziekenhuis overleed hij snel.

Twee jaar geleden was Godwin nog voor een retraite in Nederland. Ook toen ging het niet goed met zijn lever. Vermoeidheid speelde hem parten. Toen ik hem er tijdens een wandeling naar vroeg zei hij me dat hij vaak een korte wandeling maakte als hij zich moe voelde en dat hij zich dan frisser en sterker voelde dan ooit.

Iets meer dan acht jaar geleden maakte ik voor het eerst kennis met Godwin. Ik was zo'n half jaar eerder vanuit Nederland op een wereldreis vertrokken. Ik wist niet precies wat ik hoopte te vinden maar, mede onder invloed van schrijvers zoals Jack Kerouac had een bepaalde onrust zich al vroeg in mij vastgezet.

De eerste woorden die ik in mijn dagboek van die reis geschreven heb zijn “I'm on my way home”. Nu ik deze woorden na al die jaren herlees, besef ik dat ze waar zijn. Ik was op zoek naar een thuis.

Dat half jaar zwierf ik door Turkije, Pakistan en India. Het was een half jaar vol van indrukken, maar het bracht mij ogenschijnlijk niet dichter bij mijn doel.

Op een hotelkamer ergens in Zuid-India moest ik erkennen dat ik niet verder kon. Ik had geen energie meer om de reisgids te volgen naar weer een nieuwe tempel of andere plaats van bijzondere interesse voor een toerist.

Wat mijn medetoeristen vreugde gaf of verwonderde raakte mij niet, maar bracht mij enkel meer in contact met mijn eigen afgeslotenheid en eenzaamheid.

Via een Nederlandse student die onderzoek deed naar ashrams in India kwam ik in contact met de levende traditie van het hindoeïsme. Ik reisde af naar een ashram in de buurt en ontmoette veel gelijkgestemde zielen die net als ik op zoek waren naar innerlijke rust. Sommigen hadden het gevonden in de Guru van de ashram, anderen niet. In die laatste groep vond ik mijzelf terug. Wat ik wel geleerd was dat ik iets levends zocht, iets dat aansloot bij mijn eigen ervaring.

Ik besloot mijzelf rust te gunnen op de stranden van Sri Lanka, ondanks dat ik voelde dat ik die rust niet zou kunnen vinden in externe omstandigheden, maar alleen in mijzelf.

Die stranden heb ik nooit gezien. In het vliegtuig ontmoette ik een jonge Duitser die, net als ik, vastgelopen was in India. Hij ging voor een retraite naar een meditatiecentrum in de heuvels van Sri Lanka. In het hotel waar we overnachtten ontmoetten we een vrouw die daar net vandaan kwam. Mijn reisgezel ging de volgende ochtend op weg naar dit centrum. Ik zou eerst naar het strand gaan, maar een dag later volgde ik hem.

Na een treinreis van vier uur, een busreis van een uur en een stugge klim kwam ik bezweet aan in Nilambe.

Tijdens mijn eerste gesprek met Godwin zeiden we niet veel. Hij vroeg naar mijn meditatie-ervaring. Die had ik niet. Toen ik hem vroeg wat hij deed toen we zo samen op het bankje voor de keuken zaten zei hij: “I'm scanning you”. Ik vond het best en voelde een soort mengeling van overgave en nervositeit. Ook tijdens latere gesprekken zeiden we niet zo veel. Hij gaf kleine aanwijzingen en leek veel vertrouwen in het proces te hebben waarin ik zat. Een vertrouwen dat ik deelde, maar het geduld dat Godwin had miste ik.

Qua meditatie-technieken reikte Godwin mij het minimale aan. Concentratie-oefeningen met als focus de adem, geluiden, sensaties in het lichaam of wat zich anderszins aan mij voor deed. Pas maanden later hoorde in van het bestaan van boeddhisme en vipassana.

Zijn boodschap echter gaf hij me al de eerste dag en hij bleef deze keer op keer herhalen. Deze was dat ik moest leren mijn eigen vriend te zijn.

Godwin leidde mij met zachte hand op dit pad naar de schatkamer van mijn eigen hart. Een pad dat leidde door een jungle van emoties en gedachten met af en toe een stil meertje.

Hij probeerde mij te leren deze dingen als niet van mijzelf te zien en mijzelf hiervoor niet te veroordelen. Mijn gedachten en emoties te zien als de wolken in een helder blauwe hemelen die ik niet de mijne kan noemen. 'The mirror-like mind'.

Een metafoor die Godwin graag gebruikte en die mij bijgebleven is, was die van de gastheer. Een gastheer heet zijn gasten welkom, zorgt goed voor ze en zwaait zijn gasten uit als deze weer vertrekken.

Godwin zag zichzelf het liefst als een spirituele vriend. Hij heeft getracht zijn visie op het spirituele pad zo te presenteren dat deze van waarde was voor westerlingen zonder dat het oosterlingen van hem vervreemde. Zijn reizen naar het Westen ervoer hij als een vakantie. Hier kon hij zich, soms letterlijk, een stuk vrijer bewegen en ervoer hij de druk van de oosterse traditie minder.

Ik blijf mij Godwin herinneren als een man wiens presentatie van boeddhistische meditatie aansloot bij, of zelfs uitging van, mijn eigen ervaring, zonder die leer te kort te doen. Een man met veel ervaring op het spirituele pad. Een man met een verfijnd gevoel voor humor, met veel kennis van zowel het Westers als Oosters gedachtengoed, maar bovenal een man met heel veel liefde, compassie, begrip en integriteit. Godwin is de vriendelijkste man die ik ooit gezien heb.

'May he be well. May he be happy. May he be peaceful.'

Peter van Leeuwen.

Rotterdam, 24 maart 2000