De betekenis van Vesak - Phra Maha Thera Mettavihari

Op Visakhapuja (de vollemaansdag in mei) herdenken we dat de Boeddha als mens werd geboren, als mens werd verlicht en als mens is gestorven onder dezelfde soort boom en in dezelfde tijd van het jaar.

Onder de Sala-boom in het Lumbinipark, op de grens van het koninkrijk van de Sakya’s, werd prins Siddhatta geboren, als zoon van koning Suddhodana en koningin Maya, op de dag van de volle maan van de zesde maanmaand Visakha.
De prins werd omringd met alle goede zorgen en werd goed voorbereid op zijn toekomstige taak als koning. Toen hij 16 jaar oud was trouwde hij met zijn nicht prinses Bimba, (Yasodhara) Na hun huwelijk leidden zij een leven vol wereldse genietingen.

Op 29-jarige leeftijd, na de geboorte van zijn zoon prins Rahula, voelde prins Siddhatta zich gebonden en besloot zijn leven als prins vaarwel te zeggen en vrij van wereldse verplichtingen als bedelmonnik de zuivere waarheid te gaan zoeken. Zo kon hij in vrijheid leven en mediteren.
Na een spirituele zoektocht van zes jaar ontdekte hij, gezeten onder de Bodhi-boom bij Bodhgaya, de wezenlijke kern van alles wat leeft.

Op 35-jarige leeftijd, ook weer op de vollemaansdag van de zesde maanmaand, realiseerde hij de staat van verlichting: als Boeddha bevrijdde hij zich uit de kringloop van geboren worden en sterven. Deze bevrijding kan worden bereikt door het beoefenen van opmerkzaamheid op de grondslagen van de Satipatthana-meditatie namelijk lichaam, gevoelens, denken en de mentale reacties.

In één ontdekkingsmoment kwam de Boeddha tot het inzicht dat onwetendheid voortkomt uit de aanwezigheid van verlangen en het hechten aan de vijf aggregaten (lichaam, gevoelens, waarnemingen, conditioneringen en het bewustzijn).
Doordat er gevoel ontstaat in het contact met deze aggregaten, blijft onwetendheid intact en ervaart men de last van deze aggregaten. De Boeddha heeft de actie van het noteren van dat wat zich aan ons voordoet, ontdekt. Door het benoemen kan men zich bevrijden van deze last.
En tegelijkertijd doorzag hij dat in ieder moment van benoemen het lijden, de oorzaak van het lijden, het beëindigen hiervan, en het pad dat leidt tot opheffing van het lijden aanwezig is. Hierna was hij vrij van iedere beïnvloeding en conditionering.

Hij was verheugd dat hij zijn doel had weten te bereiken, en was overtuigd dat hij dit doel binnen het bereik ligt van eenieder die hetzelfde nastreeft. Uit groot mededogen met de mensheid besloot hij deze leer aan de wereld te onderwijzen. Ontelbare volgelingen ontdekten dezelfde waarheid en ook zij bereikten de staat van volmaakte innerlijke vrijheid: Nibbana.

Vijfenveertig jaar lang leidde de Boeddha een gemeenschap van monniken en nonnen. Op 80-jarige leeftijd stierf de Boeddha onder de Sala-boom in Kusinara, op de dag van de vollemaan in de zesde maanmaand Visakha, ongeveer 2520 jaar geleden in de Verlichtingstaat.

Wat wij van de hierboven beschreven gebeurtenissen kunnen leren is dat wat de Boeddha heeft bereikt het gevolg is geweest van een natuurlijk proces, waarbij het materiële en immateriële volmaakt werden geïntegreerd. Om dit proces te kunnen doorlopen is een eenvoudige, ongekunstelde en sobere levenswijze vereist. Visakhapuja is heel geschikt om ons daaraan te herinneren.

Redactie: Henk Blokland, Hajo Huizinga.
Eindredactie: Jotika Hermsen.